Waarom ben je in de herfst vaker moe?

Minder daglicht kan invloed hebben op de signalen die je biologische klok krijgt. Licht helpt je lichaam namelijk om het slaap en waakritme af te stemmen op het natuurlijke ritme van dag en nacht.

Ons lichaam volgt een ritme van ongeveer 24 uur. Dit wordt ook wel het circadiane ritme genoemd. Je biologische klok speelt daarbij een belangrijke rol en heeft onder andere invloed op wanneer je je wakker en slaperig voelt.

Licht is een van de belangrijkste prikkels voor die klok. Via je ogen krijgt je lichaam informatie over hoeveel licht er is. Licht in de ochtend geeft je biologische klok als het ware het signaal dat de dag begonnen is. Vooral daglicht in de ochtend helpt om je biologische klok af te stemmen op het ritme van dag en nacht. [1, 2]

In oktober en de maanden daarna worden de ochtenden steeds donkerder. Daardoor ziet je dagelijkse lichtpatroon er behoorlijk anders uit dan midden in de zomer.

Nee. Minder daglicht betekent niet dat iedereen in de herfst automatisch vermoeider wordt. Wel kan de verandering in licht bij sommige mensen invloed hebben op het slaapritme en op hoe wakker of slaperig zij zich gedurende de dag voelen.

Hoeveel energie je hebt, hangt namelijk van veel factoren af. Denk aan hoeveel en hoe goed je slaapt, beweging, stress, leefstijl, je dagelijkse ritme en je gezondheid.

Vermoeidheid kan bovendien veel verschillende oorzaken hebben en er is lang niet altijd één duidelijke verklaring voor. [3]

We kunnen dus niet zeggen dat een donkere oktoberochtend dé reden is waarom je moeilijk uit bed komt.

Dat hij het nét wat verleidelijker maakt om nog een keer op snooze te drukken, herkennen waarschijnlijk wel meer mensen.

Melatonine is een hormoon dat betrokken is bij je biologische klok en helpt bij de timing van slaap. De aanmaak ervan neemt normaal gesproken toe wanneer het donker wordt en wordt door licht geremd.

Daardoor geeft de afwisseling tussen licht overdag en donkerte in de avond belangrijke informatie aan je lichaam over het moment van de dag.

Dat betekent overigens niet dat een donkere herfstdag automatisch zorgt voor te veel melatonine. Het menselijk lichaam werkt een stuk ingewikkelder dan dat.

Het laat vooral zien waarom voldoende licht overdag en donkerte richting de nacht kunnen helpen om duidelijke signalen aan je biologische klok te geven. [1]

Regelmaat, voldoende daglicht overdag, beweging en een rustige avondroutine kunnen bijdragen aan een prettig slaapritme. Vooral ochtendlicht speelt een belangrijke rol bij het afstemmen van je biologische klok.

Een wondermiddel tegen een donkere herfstochtend bestaat helaas niet. Er zijn wel een paar gewoontes die je slaapritme kunnen ondersteunen.

Ochtendlicht helpt je biologische klok om te herkennen dat de dag begonnen is. Daarom kan het helpen om na het opstaan daglicht op te zoeken.

Doe de gordijnen open zodra je wakker wordt of begin de dag, als dat mogelijk is, met een wandeling of een stukje fietsen.

Dagelijks naar buiten gaan, zeker in de ochtend, kan helpen om je slaap en waakritme te ondersteunen. [1, 4]

Zelfs wanneer de Nederlandse herfst zich van zijn meest grijze kant laat zien, krijg je buiten doorgaans veel meer licht dan binnenshuis.

Jas aan dus. De koffie mag mee.

Een regelmatig slaapritme kan helpen om je biologische klok duidelijke signalen te geven. Rond dezelfde tijden naar bed gaan en opstaan kan daarom bijdragen aan meer regelmaat in je slaap en waakritme.

Grote verschillen tussen werkdagen en vrije dagen kunnen je ritme veranderen. Een redelijk vast patroon kan daarom helpen om je lichaam meer houvast te geven. [1, 4]

Dat betekent natuurlijk niet dat uitslapen voortaan verboden terrein is. Een beetje weekendgevoel moet kunnen.

Voldoende beweging overdag kan bijdragen aan beter slapen en past binnen een gezond slaapritme.

Dat hoeft geen intensieve sportsessie te zijn. Een wandeling tijdens de lunch telt ook. En in de herfst heeft die wandeling nog een voordeel: je pakt meteen wat daglicht mee. [1, 4]

Veel en fel licht in de avond kan invloed hebben op je biologische klok. Een rustigere en minder fel verlichte avond kan daarom helpen bij de overgang van dag naar nacht.

Licht remt de natuurlijke aanmaak van melatonine. Daarom is het logisch om richting bedtijd niet alleen je agenda, maar ook de verlichting wat rustiger te maken. [1]

Warme lamp aan, telefoon af en toe weg en de slaapkamer alvast in herfststand.

Klinkt eigenlijk zo slecht nog niet.

Een rustige, donkere en comfortabele slaapkamer kan bijdragen aan omstandigheden waarin je prettig kunt slapen. Uiteindelijk wordt goede nachtrust wel door veel meer bepaald dan alleen je slaapkamer.

Een donkere slaapkamer, zo min mogelijk verstoring en een prettige slaapomgeving helpen om de omstandigheden voor slaap zo gunstig mogelijk te maken. [1]

Ook comfort speelt natuurlijk een rol in hoe prettig je ligt. Welk matras of bed prettig is, verschilt per persoon. Lichaamsbouw, persoonlijke voorkeur en de ondersteuning die iemand prettig vindt, kunnen daarin allemaal meespelen.

Bij Eastborn vinden we daarom dat slaapcomfort niet draait om één oplossing voor iedereen. Het gaat erom dat jouw bed bij jou past.

Zeker op zo’n avond waarop de regen tegen het raam tikt.

Niet automatisch. Dat de dagen korter worden betekent niet dat iedereen in de herfst ineens meer uren slaap nodig heeft. Hoeveel slaap iemand nodig heeft verschilt onder andere per persoon en per levensfase.

Je kunt je in de donkere maanden wel anders voelen dan in de zomer. Dat hoeft echter niet te betekenen dat langer slapen automatisch de oplossing is.

Merk je dat je minder energiek bent, dan kun je bijvoorbeeld eens kijken naar je dagelijkse ritme. Kom je voldoende buiten? Beweeg je overdag? Geef je jezelf voldoende gelegenheid om te slapen? En zijn je slaap en waaktijden redelijk regelmatig?

Vermoeidheid kan veel verschillende oorzaken hebben. Houdt de vermoeidheid langere tijd aan, wordt deze erger of heb je daarnaast andere klachten, dan is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.

Een veranderend seizoen is geen goede reden om langdurige vermoeidheid automatisch aan de herfst toe te schrijven. Zeker wanneer vermoeidheid aanhoudt of samengaat met andere klachten, is het verstandig om dit medisch te laten beoordelen. [3]

Je kunt de donkere dagen niet veranderen, maar je kunt je dagelijkse ritme wel ondersteunen met voldoende daglicht, beweging, regelmaat en een prettige slaapomgeving.

En misschien is dat ook wel het mooie van de herfst. Buiten wordt het eerder donker en binnen mag alles weer wat warmer, zachter en comfortabeler.

De herfst kunnen we niet lichter maken. Je slaapkamer gelukkig wel een stuk comfortabeler.

Dekbed omhoog, ogen dicht en morgen weer een nieuwe dag. Want uiteindelijk draait het bij Eastborn om één ding: dat jij uitgerust wakker wordt. Klaar voor alles waar we je die dag voor wakker mogen maken.

Bronnen:

[1] Hersenstichting, informatie over slaap en de biologische klok.

[2] Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, informatie over daglicht, bioritme en wintertijd.

[3] Thuisarts.nl, Ik ben moe. Wat kan het zijn?

[4] Thuisarts.nl, Ik wil beter slapen: slaapadviezen.