Waarom snoozen zo slecht (of goed) voor je is?

De een springt meteen uit bed zodra de wekker gaat. De ander drukt nog een keer (of twee, drie, vier …) op de snooze-knop en rolt zich nog lekker even op onder het warme deken. Bij welke groep hoor jij? De tweede? In dat geval raadt slaapconsultant en neurowetenschapper Els van der Helm je aan om deze ongezonde gewoonte dringend af te leren.

Tijdens het slapen gaat ons lichaam in rustmodus, maar onze hersenen zijn nog volop bezig. Ze verwerken alle informatie van de vorige dag zodat je ‘s morgens weer fit en uitgerust wakker wordt. Zoals je wellicht weet, bestaat onze slaap uit meerdere slaapcycli. Deze cycli duren tussen 90 en 120 minuten en worden zo’n 4 keer per nacht herhaald. Na zo’n cyclus worden we kort wakker. Het lichaam checkt of alles OK is. Meestal merk je hier helemaal niets van en slaap je gewoon door, tenzij je een volle blaas hebt, niet lekker ligt of het te koud of warm in bed hebt. In elke slaapcyclus gaan we door verschillende fasen. De laatste fase van elke cyclus is de bekende droomfase of REM-slaap. In deze fase maken we snelle oogbewegingen (Rapid Eye Movements) en is de kans groot dat je levendig droomt. De hersenen draaien op volle toeren, terwijl het lichaam perfect ontspannen is. Hoewel de REM-slaap slechts zo’n 20 minuten duurt, is dit een belangrijke fase voor de verwerking van gegevens en emotioneel herstel. Dus: als jouw snooze-alarm tijdens deze herstellende fase afgaat, wordt je verwerking abrupt onderbroken. Gevolg: je voelt je nog moe. Je hersenen vragen meer slaap omdat ze nog niet klaar zijn met verwerken.

Door te snoozen doe je eigenlijk het tegenovergestelde van wat je hersenen willen. Daarom is het volgens neurowetenschapper Els van der Helm beter om zo lang mogelijk vast te kunnen doorslapen en je wekker of alarmklok dus later te zetten. Als je de wekker een half uur eerder zet om nog even te blijven doezelen, verlies je kostbare minuten slaap. Dat heeft een impact op je energiepeil overdag en je kan je hierdoor minder goed concentreren. Hoe langer je snoozet, hoe vaker je na enkele minuten opnieuw uit je slaap wordt gehaald. Je slaapkwaliteit verslechtert en je staat vermoeider op.

Moeten we met z’n allen volledig stoppen met snoozen ? Niet alle wetenschappers lijken het daarover eens te zijn. Lange tijd werd gedacht dat snoozen niet goed voor je lichaam is en dat het slaperigheid en concentratieproblemen in de hand werkt. Mensen die snoozen in de ochtend zullen dat ongetwijfeld tegenspreken, maar ook recent Zweeds onderzoek van de Stockholm University, gepubliceerd in het vakblad Journal of Sleep Research, komt met verrassende bevindingen.

Daaruit blijkt het effect van snoozen zelfs positief te zijn. Na dertig minuten soezen leverden sommige volwassenen betere cognitieve prestaties. Bij anderen was de score gelijk met die van niet-snoozers. Dat zou komen omdat je hierdoor op een rustige manier ontwaakt in meerdere fasen van lichte slaap, en omdat je niet bruusk uit een diepe slaap wordt gehaald. Daarnaast was er geen duidelijke invloed op de stresshormoonspiegel, stemming en slaperigheid. Kanttekening: niet iedereen haalt er voordeel uit. Snoozen zou vooral een gunstige impact hebben bij mensen die zich ‘s morgens nog slaperig voelen. Avondmensen en jongvolwassenen bijvoorbeeld. Toch niet zo’n heel slechte gewoonte dus … op voorwaarde dat je een algemene goede nachtrust hebt. Een half uurtje extra slaap (hoewel gefragmenteerde slaap) gaat dan niet helpen. Ook de duur speelt mee. Een uur lang blijven doezelen is erover. Druk maximaal 2, misschien 3 keer op snooze, en dan uit de veren!

Zonder wekker toch op tijd uit bed? Als je biologische klok goed werkt, is dit perfect mogelijk. Als je vanzelf wakker wordt, betekent dit dat je lichaam uitgerust is en alle indrukken van de vorige dag heeft verwerkt. Je hebt genoeg geslapen. daarbij is het belangrijk dat je altijd op een vast uur naar bed gaat en bij het wakker worden ook meteen opstaat.

Als je elke avond rond dezelfde tijd in slaap valt, went je lichaam aan dit ritme en word je na verloop van tijd op hetzelfde uur wakker. Dat lukt uiteraard niet in een-twee-drie: je hebt een zekere overgangstijd nodig om je biologische klok op orde te krijgen. Ben je bang om je te overslapen? Dan raden we aan om in een eerste periode voor alle zekerheid je wekker te zetten op het uur dat je moet opstaan. Na een tijdje zal je merken dat je uit jezelf lichtjes ontwaakt net voor het afgaan van je wekker. Geef toe, dat klinkt hemels! Zo begint de dag op de allerbeste manier … Snoozefunctie? Die heb je dan niet meer nodig.