Ochtendmensen of avondmensen: wie is gelukkiger?

Ochtendmensen hebben geen moeite met opstaan. Ze schieten al meteen in actie, en voelen zich lekker in hun vel, ook al is het nog vroeg. Hun energiepeil zit meteen goed om aan de (werk)dag te beginnen. Gedurende de dag bouwt hun slaapdruk geleidelijk op zodat ze ’s avonds rond 22 uur voldoende moe zijn om hun bed op te zoeken.

Avondmensen hebben daarentegen ’s morgens meer tijd nodig om wakker te worden. Hun biologische klok tikt anders, want ze zijn pas later op de dag in topvorm, vaak in de avonduren. De aanmaak van melatonine komt later op gang en daardoor heeft het geen zin om vroeg naar bed te gaan. Doen ze dat wel, dan liggen ze urenlang schaapjes te tellen. Met mogelijk ernstige slaapproblemen tot gevolg. Ze zoeken hun bed pas na middernacht op.

Ochtendmensen hebben doorgaans minder kans op depressies en angsten dan avondmensen. Dat blijkt uit een onderzoek uitgevoerd door wetenschappers van de Universiteit van Exeter in Engeland. Er deden maar liefst 450.000 personen aan het onderzoek mee. Een uitzonderlijk grote groep dus! Vandaar dat we kunnen stellen dat deze studie zeker representatief is. De gezondheidsgegevens tonen aan dat wie vroeg uit de veren is, minder vatbaar is voor neerslachtige en angstige gevoelens. Hoe zit dat?

Ochtendmensen beginnen positiever aan hun dag: ze nemen vaker de tijd voor een ontbijt, ontbijten ook gezonder, en zijn fitter, minder gehaast en dus minder gestrest. Nog een voordeel voor deze vroege vogels? Onze maatschappij is ook ingesteld op ochtendtypes: we werken meestal van 9 tot 17 uur. Hoewel daarin enige verandering merkbaar is, zeker sinds corona thuiswerk een duw in de rug gaf. Maar heb je kinderen? Dan is langer slapen gewoon geen optie. Het slaap-waakritme van avondmensen staat hier haaks op en ze zijn daardoor enigszins benadeeld. Ze vatten van nature pas later de slaap, maar krijgen niet altijd voldoende nachtrust. Stel dat je om middernacht gaat slapen en je moet om 6.30 uur uit de veren. Iemand die nood heeft aan de gemiddelde 8 uur slaap, bouwt elke nacht een slaaptekort van 1 à 1,5 uur op. En dat weegt door! Hoe je deze avondtypes herkent? Ze hebben vaak last van een ‘sociale’ jetlag: ze voelen zich constant moe, futloos en prikkelbaar. Logisch, want een dagindeling die vroeg begint, past niet bij hun biologische ritme. De resultaten van dit grootschalige onderzoek zijn daarom niet zo verbazend.

Volgens chronobiologe Niki Antypa van de Universiteit Leiden is zo’n 20 tot 30 % van ons een avondmens. Zij gaan na middernacht slapen en staan het liefst op rond 9 uur. Een even grote groep bestaat uit ochtendmensen. Zij staan rond 6 uur op. En zo’n 50% van de mensen zit er net tussenin.

Interessante vraag! Maar stel je eerst deze: ben je wel echt een avondmens? Misschien houd je jezelf langer dan nodig wakker door intensieve activiteiten, voeding die de slaap belemmert of blauw licht door schermgebruik? Bepaalde zaken heb je uiteraard helemaal zelf in de hand. Volgens diverse onderzoeken bepalen onze genen namelijk of we een ochtend- of avondtype zijn. Met andere woorden: het zit in je DNA. Ook het aantal uren slaap dat je nodig hebt, is niet voor iedereen gelijk. Vele succesvolle beroemdheden zoals Michelle Obama, Oprah Winfrey en Richard Branson zweren bij vroeg opstaan. Deze early risers willen hiermee kostbare uren in een dag winnen om het beste uit zichzelf te halen. Je vraagt je misschien af hoe ook jij een ochtendmens wordt? Je kan meedoen aan de zogenaamde 5AM Club en je biologische klok plots helemaal omgooien? Maar let op, want dat kan tegenvallen. Je kan wel proberen om ze rustig aan bij te stellen door een aangepast slaap-waakritme.

We worden geboren als ochtendmensen. Jonge kinderen zijn daarvan het bewijs! In de tiener- en studententijd gaan we over naar het avondtype. Op oudere leeftijd – denk maar aan grootouders – worden we meestal weer een ochtendmens. Dat is de natuurlijke levenscyclus.

1. Let erop dat je ‘s avonds niet te actief bent, maar bouw je dag af met ontspanning in plaats van inspanning.

2. Gebruik schemerlicht in plaats van felle lampen in de woonkamer om de aanmaak van melatonine te bevorderen. Maak je slaapkamer zo donker mogelijk. Hoe donkerder, hoe beter je slaapt.

3. Verleg je ritme door geleidelijk aan vroeger op te staan en eerder naar bed te gaan. Begin met 15 minuten en neem de tijd om hieraan te wennen.

4. Probeer een wake-up light of lichtwekker: deze bootst de opgaande zon na en helpt je op een natuurlijke manier te ontwaken.

5. Gooi je de wekker liever door het raam? Maak met jezelf een compromis om 1 of 2 keer te snoozen.

6. Zoek ’s morgens meteen het (zon)licht op. Een ochtendwandeling is ideaal om energie te krijgen. Ook je mentale gezondheid vaart er wel bij.

7. Doe je het liever iets rustiger aan? Dan kan je beginnen door alle gordijnen in huis te openen en bij het venster te zitten. Met uiteraard een gezond ontbijt en een stimulerend kopje koffie!

Wil je nog meer tips om beter te slapen? Lees dan onze blog over de invloed van licht op je slaap.